Kürt sorunu,idari yapýlanmaya çözülecek bir mesele midir?Osmanlý ve Türkiye’nin idari yapýlanmasý ne derece benzer?Yavuz ve diðerleri kürtlere nasýl hükmettiler? Gibi sorular aklýmý kurcalarken sýkýldýðýnýz “iþte bu” baþlýðýndan kurtaracak özel bir konu ve güzel bir yazý yazmak istedim…

                                                              *     *     *

            Uzun bir aradan sonra derin bir yaradan bahsetmek ne derece haddimize düþer bilemem..Açýk bir meseledir ki kürt sorunu yýllar boyu Türk torununu rahatsýz etmiþtir..Bölgede hep isyanlar baþ göstermiþ ve çeþitli önlemlerle baþ edilmeye çalýþýlmýþtýr..Doðu Anadolu’nun iþgali ve dönemin Osmanlý’sý yani Yavuz’un bu topraklar üzerindeki politikasýyla huzurlu bir sürece giren mesele,yakýn tarihimizde tekrar patlak vermiþ ve bu patlaktan sýzan su büyüdükçe büyümeye baþlamýþtýr.Hükümetler,askerleri ve politikalarýyla bu patlaða çare ararken kendi örgütlenmelerini yönetememiþ,tutarsýz kalmýþ ve fiyaskoya uðramýþlardýr..Yavuz’un Doðusu’ndan kastým o’nun yönetim güzelliði-halk refahý grafiðinin pozitif bölgede,doðru orantýlý olmasýnýn örneðidir.Daha kýsasý doðu,Osmanlý’nýn,Yavuz’un dur.Peki þu anda doðu Türkiye’nin midir?

                                                             *     *     *

           Ýdari yapýlanma halk refahý için her zaman önem taþýmýþtýr.Ýl,ilçe,kasaba,köy mahalle vs..Osmanlý Devleti kaza,sancak,eyalet,yurtluk  gibi idari yapýlanmalarý benimsemiþ ve bu sistemle yüzyýllarca hükmünü sürmüþ,ismini yaþatmýþtýr..Devletimizin yapýlanmasý Osmanlý Ýdari sistemine nazaran daha büyük çaplý olmasýna karþýn geneli doðu ve güneydoðu anadolu olmak üzere ülke çapýnda,Osmanlý yapýlanmasýný aratmakta deðil midir?Burada dikkat edilmesi gereken husus,konu itibari ile Osmanlý’nýn Doðu politiasýdýr…

                                                             *      *     *

          Osmanlý Devleti idari açýdan mutlak merkeziyetçi yapýdan uzak kalmayý seçip,dahilindeki eyaletleri bölgenin özelliklerine göre idare tarzlarýyla yönetmiþ,Ýstanbul’a baðlýlýðý konumsal olarak ayrý ayrý yapýlandýrmýþtýr.Yavuz’un Diyarbakýr merkezli eyaleti ve sonrasýnda Kanuni’nin Van eyaleti ile birlikte Osmanlý’nýn doðu idaresi iki eyalet ve birçok sancakla mevcut yönetimi benimsemiþtir.Sancaklarýn sancakbeyi atamasý açýsýndan üçe bölünmesi de kürt isyanýný yatýþtýrýr niteliktedir ki bu çok önemli bir mevzudur.Osmanlý sancaklarý,yurtluk -ocaklýk sancaklarý ve hükümet sancaklarý þeklindeki bu yapýlanmada Yurtluk ve ocaklýk sancaklarýnýn sancakbeyliði aþiret reisleri veya hanedan büyüklerine verilir ve babadan oðula geçerek diðer devlet sancaklarýndan farklýlýk gösterirlerdi.Osmanlý sancaklarý ise direk merkezden tayin edilir ve aþiret yapýsý güçlü olmayan yerlerde uygulanýrdý.Son olarak hükümet sancaklarý adý verilen idari yönetim ise fetihlerde üstün baþarý gösteren beylere verilirdi.Beylerbeyi’ne baðlý olan bu sancak Yurtluk ve Ocaklýk sancaðýndaki gibi baðýmsýz bir devlet tarzýnda deðildi..

                                                              *     *     *

            Sistemin tutarlýlýð baz alýndýðýnda içindeki sebepler gayet önemli aslýnda.Türkiye Cumhuriyeti demokratik olarak çok önemli bir seviyeye gelerek býrakýn bugünün valilik,kaymakamlýk,belediye baþkanlýðý dairelerini,meclise bile girebilecek kadar imtiyaz sunmuþtur kürt halkýna..Tüm bunlara raðmen Osmanlý’daki istikrar saðlanamýyorsa bunun temelinde yatan sebep Osmanlý’ya duyulan güvenin Türkiye’ye duyulmamasýdýr.1510’da Osmanlý’nýn en güçlü olduðunu bilen kürtler,beþyüzyýl sonra 2010’da Türkiye’nin çok güçsüz olduðunu mu zannediyorlar acaba?Zamanla cevapsýz soru kalmayacaktýr elbette..

                                                              *      *     *

             Osmanlý’nýn doðudaki idaresi özetle bu þekilde,diyarbakýr merkezli doðu onlarýn elinde,onlar Osmanlý’nýn emrinde..Peki bugün Diyarbakýr merkezli doðu yine onlarýn elinde ama kimin emrinde!...